Eins og allir vita þá eru trúarbrögðin talin í okkar samfélagi uppspretta illsku, heilaþvottar, styrjalda og alls kyns forpokunar á borð við að bæla frjálsa hugsun og vísindi.

Svo hart er fram gengið í stríðinu gegn hinu andlega í vitund mannsins að reglulega eru ákveðnir trúarhópar (eða trúarlegar heimsmyndir) tekin fyrir og djöfluð (Demonized) eða gerð óvinsæl og varhugarverð í hugum fólks.

Fjölmiðlar bæði hérlendis og erlendis birtu tvennar kannanir fyrir um það bil ári síðan, og gerðu áberandi, að á heimsvísu væri aðeins um 55% fólks sem tryði ennþá „á Guð“ eða „að til væri Guð.“ Einnig að á bilinu 30-45% mannkyns væri efins um hvað tæki við eftir dauðann; Algjört tilvistarleysi eða einhver von um framhaldslíf.

Margt var fellt út í þessum áróðri en eins og allir vita er hægt að nota mælanlegar staðreyndir til að móta heimsmynd fólks. Annars vegar að skyldu-námskerfin – sem sumir kalla innprentunarkerfi – hafa kerfisbundið haldið því að ungu fólki síðustu öld og rúmlega það að allt yfirskilvitlegt sé húmbúkk.

Samt trúir enn meirihluti fólks á eitthvað yfirskilvitlegt.

Ennfremur var sleppt að minnast á þá staðreynd að 99% trúaðra efast um tilvist Guðs eða framhaldslíf og líta á efann sem sinn helsta styrk. Flestir hryðjuverkamenn falla inn í 1% hópinn sem er undantekingarfólk og ber vissulega að sniðganga og sporna gegn. Því miður get ég ekki vísað hér í viðurkennda könnun máli mínu til stuðnings heldur reynslu og hyggjuvit, en hinn húmaníski heimur leyfir almennt ekki dýpri hugsun en þetta.

Ennfremur gleymir fólk yfirleitt að minna á þá mælanlegu staðreynd að nær allir landsmenn hafa opinberlega – og löglega – skýrst og fermst til Kristinnar trúar og þar með lýst því yfir opinberlega að trúa boðskap hinnar Lútersk Evangelísku ríkiskirkju. Tæplega er fólk að ljúga með eiðstaf?

Framangreindir punktar eru allir settir fram til að ýta létt á hugarrammann, sem við erum steypt inn í. Reglulega erum við hvött til á vettvangi sjálfshvatningar, ríkis-menntunar og á öðrum rásum hins kollektíva huga að fara út fyrir rammann en um leið og fólk vogar sér að fara rangt út fyrir hann eða of djúpt, má búast við einelti, djöflun eða jafnvel kyrrsetningu (settur í skammarkrók).

Enn síður er bent á hvernig má fara rétt út fyrir hinn heilaga ramma.

Með því að gefa rammanum heilagleika er ég að benda á trúarlega sýn sem ég lærði með því að tileinka mér opinn huga fyrir trúarheimsmyndum. Nefnilega að eingyðistrúin kennir að til séu sjö meginstraumar í hugsun og að hver þessara sjö strauma hafi þrjár hliðar.

Þetta gera tuttuguogeina heimssýn alls og mystík fræði eingyðistrúarinnar (Gyðingdómur, Kristindómur, Íslamdómur, Zaraþústra, Druze, Hopi, ofl.) kenna að til þess að vakna til fulls þurfi maður að geta tileinkað sér þá alla og einnig að geta brotist út úr þeim öllum.

Þetta er ástæðan fyrir að Major Arcana hluti Tarot spilanna innifelur 22 grunnspil, þar af 21 tölusett. Því fíflið hjúpar þau öll og þar með þann sem brotist hefur út úr öllum römmum og frelsað huga sinn og sál.  Húmanisminn er einmitt ein þessara sjö grunn-heimsmynda og innan þeirrar heimsmyndar eru viss hugargildi hafin yfir allan vafa og í vissum skilningi haldin heilög.

Eins og flestum sem leggja stund á sálfræðirýni má vera ljóst, þá skiptir engu hvort við erum trúlaus eða trúuð, sálfræðin er sammannleg um allan heim og á öllum tímaskeiðum. Því meira sem við vitum eða kunnum af mælanlegri þekkingu, hvort sem um er að ræða framþróun eða afturför, þá er ekki að sama skapi víst (í öllum tilfellum) að sálarþroski fylgi með.

Þannig séð er eitt heilagt fyrir húmanista, annað fyrir kristnum og þannig mætti lengi telja. Við þessa ofureinföldun er gott að hafa í huga að undirritaður hefur hér 21 heimsmynd í huga, og að bæði forn Egyptar og forn Indverjar litu á að þessa tölu mætti tvöfalda (með því að lesa hverja mynd á hvolfi) enda var talan 42 heilög hjá þeim báðum.

Sumpart má velta fyrir sér hvort Douglas Adams hafi verið meðvitaður um þetta eða innblásinn þegar hann reit „Vetrarbrautar vegahandbók puttaferðalangsins.“ Í það minnsta er öllum mönnum – körlum og konum – hollt að tileinka sér hárbeitt háð hans þegar skautað er á svelli hættulegra hugmynda.

Undanfarið hefur borið á því að lögregla Lýgveldisins (g’ið á að vera þarna) viðheldur deild sem fylgist með skoðanaglæpum. Þetta er mildað með orðhengilshætti og uppnefnt hatursorðræða (sem aftur er léleg þýðing á hugtakinu Hatursegð).

Sama lögregla hefur ítrekað verið uppvís að skuggalegu ofbeldi í garð borgara, sem langt mál er að telja upp hér og undirritaður hefur margsinnis gert ítarleg skil á öðrum vettvangi. Veit ég af reynslu minni af samræðum við fólk víða í samfélaginu að raun-listinn er mun lengri en mín útgáfa.

Það er rétt að til er klásúla í Almennum hegningarlögum frá Ríkisþinginu, sem almennt er uppnefnt Alþingi*, sem tilgreinir bann við skoðanaglæpum að viðurlagðri allt að tveggja ára refsingu. Ekki er langt síðan felld voru úr gildi lög sem bönnuðu Guðlast, sem er einnig skoðanaglæpur.

Önnur lögin leyfa lögreglu að Athuga, Ákæra og nánast að Dæma og Böðla, hin síðari eru arfur frá tímaskeiði þegar Húmanisminn var ekki hin heilaga kýr almennrar heimsmyndar, eða innprentunar og stjórnkerfis.  Þá má rifja upp að einnig er til klásúla sem tilgreinir að setja má dómara í allt að 16 ára fangelsi fyrir dómsglöp (eða dómsmorð).

Ég veit ekki hvort þessi stutta grein um merkingarfræði og hugtakaskilning skilar sér skýrt eða birtist í huga fólks sem moð og þvæla. Ekki er öllum gefið að tileinka sér heimspekilega nálgun á orðræðu eða að fara út fyrir rörsýn neytendahyggjunnar eða snúa henni yfir í neitendahyggju.

Sjálfum þykir mér nokkuð skýrt að hægt er að beita hryðjuverkum á hugsun.

Jafnvel má færa fjöldadáleiðslu út fyrir ramma sértrúarsafnaða og beita á heilu þjóðirnar. Ennfremur hef ég kynnst á eigin skinni að þegar maður er fangaður í niðurnjörfuðum ramma hinnar réttu hugsunar þá sér maður ekki eigin heim með gestsaugum og er því blindaður af múrvegg sem býr innan hugans sjálfs meðan hugurinn sjálfur horfir á ramma þeirra huga sem hann á samfélag með.

Sem dæmi, þá hef ég reynslu af því að fara með börnum út í náttúruna á aðventunni og kenna þeim að sjá tröllin og segja þeim sögur af því þegar tröllin útdeildu fjórtán hlutverkum sín á milli til að leika jólasveina og færa fátækum Íslandsbörnum gleði og kærleika á erfiðum tímum í sögu okkar.

Fjórtándi jólasveinninn heitir Letihaugur en hann er hvergi nefndur í meginstraums sögunum því hann kemur ekki til byggða. Sögu hans hef ég gert ítarleg skil á öðrum vettvangi og á ekki erindi hér.

Hitt á erindi og það er að þau börn sem eiga sögustund með foreldrum sínum, sem kunna að draga úr ríkidæmi menningarsögu okkar, eiga betri jól en þau sem þurfa róandi í innantómu jólagjafafjalli. Ennfremur að fólk sem kann að nota arkitýpur sagna og góðra fræða, sér til hugardýpkunar og víðsýni, leyfir sjaldan hugarstreitu neysluhyggjunnar eða rörsýn fjödadáleiðslunnar að njörva sig niður.

* Alþingi er gæluheiti fyrir Allsherjarþing sameinaðra Héraðsþinga, sem öll voru sjálfstæð og 39 talsins þegar mest var.

Hluti þeirra aðferða sem Ferlið notar til að hjálpa manni að finna þennan kraft,  verða hvati til umbreytingar frá kvalafullu lífi til sjálfskrafts og sköpunar.

Þær byggjast á að nota innri hlutverkaleiki og fantasíur til að endurmóta hver við erum, bæði gagnvart okkur sjálfum og öðrum, jafnhliða því að við brjótum okkur úr hlekkjum stöðnunar.

Trúðurinn og hlutverkin endurvakin

Þegar við vorum börn fórum við oft í leiki, eins og börn gera. Sumir leikir byggðust á því að nota leikföng sem þá höfðu áhrif á viðfang leikjanna en aðrir leikir byggðust á því að taka þátt í hópstarfi. Tökum einföld dæmi: Dúkkuleikir, Bílaleikir, Brennó og Feluleikur.

Þegar við urðum fullorðin fækkaði þessum leikjum og annað tók við. Þetta gerist á misjöfnum aldri hjá okkur öllum. Hver man ekki eftir því þegar einhver krakkinn sussaði á hina krakkana, að hætta að skríplast og fara að haga sér siðsamlega.

Eitt af því sem gerist þegar við verðum fullorðin er að alvara lífsins getur orðið leikur. Þegar fullorðnir strákar eyða helmingi tekna sinna í að eiga skemmtilegan jeppa og viðhalda honum, og fara í stöku fjallaferð með öðrum fullorðnum strákum, þá er um vissa yfirfærslu að ræða frá leikjum.

Allt sem fólk gerir, er leikur. Stöðuuppfærsla á Facebook, er bara skref í tölvuleik og yfirlýsing í stjórnmálum er einnig leikur, þó hann hafi alvarlegri afleiðingar.

Þetta á við um allt fólk og þó hér séu tekin einföld dæmi, þá eru þau vafalaust eins mörg og fólk er margt. Við köllum þetta að eiga sér áhugamál og þar fáum við útrás fyrir ímyndunaraflið sem uppeldið slípaði úr manni þegar það gerði mann fullorðinn.

Sumt fólk yfirfærir þörf sína fyrir ímyndunarafl yfir á kynlíf en slíkt er mörgum og stórum takmörkunum háð. Í fyrsta lagi eru takmörk fyrir hvað siðsemi leyfir manni, sérstaklega í samböndum, og einnig krefst ímyndunarfullt kynlíf þess að báðir eða fleiri þáttakendur séu sama sinnis, sem er því sem næst útilokað.

Kynlíf er dregið hér inn á sjónarsviðið, til þess eins að henda því út aftur.

Hægt væri að skrifa margar greinar um kynlíf útaf fyrir sig en eitt þarf að taka fram þegar hér er komið. Mjög mikið af fólki upplifir að það hafi innri þörf fyrir virkara og lífsglaðara kynlíf en annað hvort hefur misst hvötina eða finnst maki sinn (eða aðrir leikfélagar) ekki vera færir.

Þetta veldur því að margir yfirfæra óhamingju sína yfir á þessa stöðu, að maki annaðhvort taki ekki lifandi og kvikan þátt í tilfinningalífi eða kynlífi. Þetta er sjálfsblekking og dæmi um klassíska yfirfærslu, þar sem maður sannfærir sjálfan sig um að hægt sé að laga óhamingju utanfrá og gera annað fólk eða aðstæður ábyrga fyrir hvernig maður upplifir sjálfan sig.

Þegar við verðum fullorðin, er búið að kenna okkur að yfirfæra þörf okkar fyrir leiki yfir á áhugamál – sem er misauðvelt að finna – og í sumum tilfellum er það yfirfært yfir á kynlíf. Þó flestir lifi frekar klassísku og leiðigjörnu kynlífi sem á meira skylt við spennulosun og svör við ímynduðum væntingum, þá er um lífskraft að ræða.

Margt sem við gerum í lífinu er einmitt farvegur fyrir lífskraft. Þessi lífskraftur leitar í form sem geta verið hlutverkaleikir félagslífs (en við erum ávallt í hlutverkum í félagslífi) eða í ástundun áhugamála eða í nánari samskiptaleikjum s.s. samræðum við vini eða ástaleikir með lífsförunautum.

Ef hins vegar hvatinn á bak við þennan lífskraft er stirðnaður þá verða formin einnig stirðnuð og séu væntingar okkar eftir formúlum sem eru viðteknar t.d. úr uppeldi eða úr jafningjaþrýsingi frekar en frá okkur sjálfum, þá verður öll upplifun manns af bæði manni sjálfum og þáttöku manns með öðrum, frekar stirð.

Varpi maður ábyrgðinni á aðra aðila, verður stirðnunin enn verri.

Það sem okkur yfirsést hér er að á bak við alla leiki, hvort heldur það var í barnæsku eða á fullorðinsárum, er að lífskrafturinn elskar ímyndunarafl og það er þar sem stirðnunin byrjar. Þegar einhver sussaði á okkur þegar við vorum með trúðslæti, og við tókum sussið alvarlega, byrjuðum við að skrúfa fyrir ímyndunaraflið.

Rétt eins og þegar við eyðum frítíma okkar í að horfa á afþreyingarefni – og láta það hafa ofan af fyrir okkur – eða hlusta á menningarefni eða lesa eitthvað sem mótar huga okkar, erum við að skrúfa niður í þessu sama ímyndunarafli.

Til að endurvekja ímyndunaraflið þurfum við að þora að vera aftur trúðurinn sem var sussað á og leyfa okkur að dreyma aftur um ýmislegt. Það er sárasaklaust að láta hugann reika og ímynda sér alls kyns vitleysu, hverfa inn í dagdrauma og upplifa sjálfan sig á ýmsa vegu í draumalandi sem maður á sjálfur.

Það er sárasaklaust að segja stöku sinnum einhverja vitleysu, án þess að afsaka sig, án þess að réttlæta sig, og banna sjálfum sér að fela það ef manni verður eitthvað á eða misstígur sig.

Þeir sem banna þér að vera öðruvísi, eða sussa á þig þegar trúðurinn gerir vart við sig, það eru hælbítarnir sem eru búnir að skrúfa fyrir sinn eigin sköpunarkraft og vilja draga þig inn í hellinn til sín.

Við föllum oft í þá gryfju, þegar við erum spurð “Hver ert þú” að svara með “ég er smiður” eða “ég er snyrtifræðigur” eða “ég vinn hjá hellusteypunni” þegar einfalda svarið er “ég er Jón Jónsson, ég er manneskja.” Það þarf ekki að hengja nein lýsingarorð eða efnisflokkun á hver þú ert. Hvað þú ert, það er bara hlutverk sem þú leikur þér að innanum fullorðna fólkið.

Stundum er okkur bent á að við þurfum að vita hvenær við erum Einstaklingur eða Samfélagsvera. Þetta er þvættingur sem dáleiðir marga. Þegar þú ert innan um fólk, án lýsingarorða eða flokkunar, bregst fólk við þér og þú bregst við fólki. Þannig verður samfélagsveran til.

Stundum fellur maður illa að félagsþáttöku og margir hætta eftir tvær til þrjár tilraunir. Enda þeir þá e.t.v. á að dreifa um sig setningum á borð við “fólk er fífl,” en það gæti hæglega breytt þessu yfir í “fólk er fyndið.”

Fólk er fyndið þegar það heldur að það sé fullorðið og hefur ekki vald á sínum eigin hlutverkum vegna stirðnunar.

Stórir hópar fólks eru mannaðir einstaklingum sem eru löngu orðnir hugarstirðnaðir en kunna að leika vel slípuð hlutverk innanum aðra og vita ekki að það er leikur.  Þegar maður sér í gegnum egó-grímurnar sem fólk hefur þannig límt á sig og talið sér trú um að hjúpi hvert það sé, og hefur sjálfur mölvað og síðan endurlímt sínar eigin, þá snýst dæmið við.

Maður bregst við fólki í félagslífi, óhikað, og maður lætur það ekki á sig fá þó grímufólkið kunni ekki alltaf á uppskriftina, enda er hún orðin dýnamísk. Maður er búinn að fatta hvað átt er við með setningunni “kyrrð er rými” því þar er Aladdínshellir ímynduaraflsins, og þar er virkjunin þar sem allt lifnar við.

Við upplifum okkur oft sem týnd í þeim hraða sem einkennir samtíma okkar, oft vitum við ekki hvort við erum að eltast við hluti vegna þess að við þörfnumst þeirra eða hvort við erum að uppfylla tómarúm sem við um leið erum á flótta frá.

Lykillinn að sjálfsstyrkingu felst oft einmitt í því að horfast í augu við sjálfsblekkingar okkar og um leið að finna frelsi til að endurmóta hver við viljum vera; Sem er jú gert í ferli, á jákvæðan og einfaldan hátt, til að styrkja vilja og sköpunarmátt.

• Annars vegar hvar séu mörk þess að Valdstjórnin eigi að hafa algjört vald yfir persónu þinni og líkama?
• Hins vegar hvers vegna Valdstjórnin hefur nú þegar eignarhald á nafngift þinni?

Þá mætti spyrja sig hvort kennitala og varnarþing Valdstjórnar sé skilgreint í Stjórnarskrá og einnig hvort eignarréttur einstaklings yfir sjálfum sér og mörk þess réttar sé til í lagalegum skilningi?

Mannanafnanefnd ákveður hvað þú mátt heita en svo er einnig algengt að útlendingar séu skyldaðir í blóðprufur. Nú getur læknir úrskurðað þig heiladauðan og rifið úr þér líffærin. Enginn ræðir – alveg sama hver umræðuspuninn er – hver séu eðlileg takmörk ríkisins og elítunnar sem hefur tekið sér eignarrétt þar á bæ.

Þeir sjálfir ásamt afþreyingar iðnaði – sem oft er í eigum sömu aðila ef klifrað er upp í pýramídann – viðhalda þeirri hugljúfu dáleiðslu að þeim sé treystandi og segi satt frá.

Eitt áhrifamesta dæmið er Watergate spuninn þar sem tveir [rannsóknar]blaðamenn áttu að hafa flett ofan af spillingu hjá Ríkharði Njálgssyni.

Mikið var gert úr, mikið fréttaefni þar sem nöfnum þeirra var hampað og orðinu rannsóknarblaðamaður markaðssett undir drep; og við sökkuna, línuna, maðkinn og öngulinn.

Við hér heima vissum ekki af mönnum eins og Fletcher Prouty sem byrjaði ’73 að skrifa um leynimakkið í Fimmhyrnu eða Jordan Maxwell sem hefur flett ofan af Vaðlastíg í Róm síðan ’59 eða Eustace heitnum Mullins sem fyrstur fletti ofan af Rauðskildi riddara og Seðlabanka fléttu Vesturheimshrepps ’52 og óbeint allra vesturlanda.

Falið vald kom út eins og stormur hér heima ’81 og Jóhannes Björn er þjóðþekktur síðan þá. Enn er sú bók lesin og á vef Jóhannesar má finna hana uppfærða, en á vefnum gefur hann reglulega út rýni í fjármálaspillingu heimsins eins og hún er í dag.

Engir fjölmiðlar hér heima – og engir meginfjölmiðlar erlendis – segja þér frá þessu fólki eða vitna í það. Einstöku sinnum er minnst á Jóhannes en það er aðallega því hann er svo mikið rýndur af alþýðunni.

Að ógleymdu frelsiTV sem hóf útsendingar og umfjallanir fyrir skömmu síðan en er smátt og smátt, orrustu fyrir orrustu, málefni fyrir málefni, að festa sig í sessi sem eini fjölmiðillinn hérlendis sem segir eitthvað annað en það sem meginstraumurinn ætlast til að þú kyngir með maðkinum.

Sjáðu til – fjölmiðlaelítan er ódýr hóra sem fylgir því sem skuggavaldið, embættisvaldið og stjórnmálalýgin ætlast til að þú fylgir.

Vissulega tekur hóran stundum fyrir einhverja spuna á borð við Lekamálið eða einhver stök á taflborðinu og fórnar á altari almenningsálitsins í því markmið einu að undirstinga það sem færsla þessi snýst um: Nefnilega trú þína á trúverðugleika blaðamanna og fjölmiðla.

Það skiptir engu máli hvort þú trúir stjórnmálatófunum, embættanöðrunum, efnahagsdrekunum eða einhverjum öðrum, á meðan þú trúir fjölmiðlum. Nú hefur heimsfjölmiðlunin verið undir árás samsæringa í um það bil áratug og sækir á.

Fólk er smámsaman farið að vorkenna einfeldningunum sem enn sækja messur fjölmiðlafólks og trúir meginflaumnum sem sturtað er yfir þá. En hvað kemur í staðinn, hvað gerist næst?

Hvar er umræðan um stjórnarskrá og raunlýðræði? Hvert fór skýrslan hans Víglundar og er nokkur að skoða samsærið á bak við Lekamálsspunann? Eru málefnin kaffærð í spunum?

Manstu þegar skuggavaldið, elítan og fjölmiðladraugarnir vildu selja fólki Þóru? Nú er allt kapp lagt á að selja fólki Katrínu. Spurningin er, því hvorki Óli né fólkið vill hafa Óla kóng áfram, hvern óttast elítan?

Því klárt er, rétt eins og með Þóru að Katrín eru þægar peð og elítan á von á óþægu peði sem ekki hefur enn boðað framboð fyrir næstu forsetakosningar Lýgveldisins*. Þjóðeldið er hins vegar langt frá því að kjósa forseta næstu árin en samkvæmt stjórnarskrá Þjóðveldis er hlutverk hans enn minna en í Lýðveldinu.

* Langt mál er að rekja hér hvers vegna ég nota til skiptis orðin Lýgveldi og Lýðveldi fyrir ríkiskerfið sem Íslenska þjóðin trúir á um þessar mundir. Dugar að benda á að fjölmiðlar þess minnast helst ekki á uppboð og útburði. Ætla mætti að enginn sé lengur á vergangi hjá fjórflokksfasistum. Kannski óttast blaðamenn að vera skotnir á færi.

Nóg er hve miklum skaða það veldur venjulega.

Sem betur fer eru atóm slíks samfélags á sama róli nema dreift skipulega um greinar trésins, upptekin við að rífast um hver sé á bestu greininni og þeir fáu sem sjá tréð eru skrýtnu atómin sem sjá hvernig hin gætu myndað heilbrigðar sameindir.

Vaknandi egó hristast venjulega úr trénu og fara að spásséra eftir það á milli trjánna. Með tímanum komast þeir út úr skóginum og byrja að sjá; en enginn veit hvað þeir sjá því þeir hvorki eru skildir af atómum né vilja þeir koma aftur inn í skóginn.

Í veröld án innihalds sem sannfærir sjálfa sig um greind sína með yfirgnæfandi orðagjálfri má er jafn rík að innsæi eins og væru meginmiðlar og menntunarelíta send til tunglsins til að grafa eftir gulli hins tvívíða og mælanlega veruleika.

Samtímamenning er ekki bara háð skyndibitafæði, pakkamat og verksmiðjufóðri; heldur á hið sama við um andlega næringu. Eðli næringar sem ekki er lifandi birtist best á því að þú nærist ekki og þarft því sífellt að bæta á þig bita, hvort heldur líkamlega eða andlega.

Sönn næring er staðgóð og ef þú nærist andlega af staðgóðu fóðri þá styrkist þú og vex. Svo hvernig veistu ef þú hefur fundið staðgóða andlega næringu?

Til að sjá það þarf maður að eyða nótt eftir nótt úti að horfa, skrásetja, miða út, reikna út, og horfa betur. Ekki bara örfáar nætur heldur tugi og jafnvel hundruði nótta.

Höfum í huga að þeir fyrstu sem þetta gerðu voru uppnefndir sem ónytjungar og letihaugar, skrýtnir ofvitar eða þaðan af verra.

Menn sem eyddu tíma sínum í slíkan óþarfa voru gagnrýndir. Sagan hefur þó gefið þeim verðleika sína en við nútímafólk erum enn að benda á ónytjunga og skrýtna ofvita og setja út á þá ef við skiljum ekki hugsun þeirra.

Ekki þarf langt að leita nema lesa bókina Ofvitann eftir Þórberg Þórðarson sem fyrir um það bil öld síðan var gagnrýndur fyrir ónytjungshátt. Hver sá sem lesið hefur Þórberg veit hvers kyns snillingur hann var.

Þegar menn fóru að prófa þau skrýtnu reiknilíkön sem gerðu ráð fyrir að sólin væri miðjan og að jörðin ásamt örfáum öðrum himintunglum gengju í kringum hana fóru siglinga kort fyrst að verða nákvæm og áreiðanleg. Smám saman fóru menn að sjá að deplarnir á himninum voru ekki allt stjörnur heldur voru einnig til plánetur. Fyrirbæri sem aftur krafðist mjög smásmugulegrar rýni.

Þú horfir á depla á himni sem eru á við mannshár að breidd héðan séð og reiknar og fylgist með og reiknar aftur.

Smám saman opnast ný sýn. Sólin er ekki miðja alheimsins heldur í útkjálka risastórrar stjörnuþoku sem sjálf snýst! Það er minna en öld síðan E. Hubble rakst á þetta eftir margra ára þrotlausa *vinnu* við að rýna í risastóran stjörnusjónauka.

Í dag þykir þetta sjálfsagt. Ennfremur erum við farin að sjá hvernig alheimurinn í óravíddum tíma og ljóss er að þenjast út hraðar en ljóshraði og að hraðinn á útþenslunni eykst. Við erum búin að reikna út hversu gamalt fyrirbæri Alheimurinn er, hversu gömul sólin okkar og hversu gömul Mjólkurbrautin er.

En okkur yfirsést eitt lítið atriði.

Allt sem við erum að mæla er gert héðan frá okkar agnarlitla punkti. Allt er það reiknað út frá ljósbrotum. Við vitum ekki hvort það sem við sjáum sé filterað! Er það svo fáránleg athugasemd? Ef svarið er já, lestu þá greinina aftur.

Hvernig sem þú skoðar heiminn, hvernig svo sem þú lest þér til eða fylgist með, hvaða heimsmynd eða sannleikur það er sem þú aðhyllist; það er alltaf meira til að sjá og heyra og þriðjungur þess ögrar þeirri heimsmynd sem þú hefur valið.

Við erum ekki alltaf meðvituð um að við veljum heimsmynd og að oft er hún valin fyrir okkur. Besta dæmið er þegar hægt er að dæma fólk í fangelsi fyrir skoðun, sem er enn gert á vesturlöndum eða þegar hægt er að dæma menn úr leik fyrir að gagnrýna konur. Eins og Voltair benti á; finndu út hvern þú mátt ekki gagnrýna og þú finnur út hver ræður.

Allt sem þú heldur að sé satt gæti verið blekking og þú getur treyst því að utan áþreifanlegra og mælanlegra hluta, ef rætt er um hugmyndir, skoðanir eða viðburði, að þú veist ekkert hvaða ímyndir eru notaðar til að stýra skoðun þinni og vali fyrir en þú hafnar öllum þínum eigin gildum.

Ekki hefur hins vegar útskýrt með skýrum hætti hvaða lög eiga að hafa verið brotin með þessari vefsíðu. Aðeins hefur verið bent á grein í Almennum hegningarlögum að refsivert sé hér á landi að skrifa þannig að styðji við eða hvetji til ofbeldis aðgerða.

Ég man ekki hvort sú grein tiltekur ofbeldi innanlands eða ofbeldi gegn einstaklingum frekar en ríkinu. Eins og lesendur mínir vita hef ég sjálfur beitt ofbeldi, unnið úr því eftir bestu getu, og er í dag einlægur andstæðingur ofbeldis í hvaða mynd sem er; en ég er ekki síður hatrammur stuðningsmaður tjáningarfrelsis.

Niðurstaðan virðist vera sú að það sé í fínu lagi að skerða tjáningarfrelsið (sem það er að loka vefsíðu) eftir geðþótta. Það er sorglegt að sú afstaða skuli vera svo algeng, jafnvel meðal þeirra sem telja sig mannréttindasinna.

Að loka léni er svipað og banna heimilisfangið þitt. Sjaldgæft að skilningur sé á þessu. Til að loka á hýsingu vefsíðu þarf dómur að koma til. Þú getur ekki refsað eða beitt úrræði nema dómur komi til.

Þó mætti ræða hvort rekendur lénsins brjóti reglur hýsingaraðilans og sagt er að svo sé í þessu tilfelli, þó grunar mig að hýsingaraðilar séu að þjóna skoðanaþótta hins heilaga samtíma.

Um leið og við setjum tjáningarfrelsi skorður þá er ekkert tjáningarfrelsi því tískustraumar og tilfinningabundnar skoðanir munu móta skorðurnar eftir breytilegum háttum. Eini munurinn á skorðum gervilýðræðisríkja og rannsóknarréttarins eru galdrabrennur.

Takmarkað tjáningarfrelsi er aðeins plástur – eða sjálfsblekking – því það vanvirðir greind fólks. Ef ég segi að jörðin sé flöt, mun fólk þá banna setninguna eða hlæja að henni?

Skyld mál hafa komið upp erlendis, þar sem hýsingaraðilar hafa lokað á lén eftir geðþótta og síðar tapað vegna kærumála í kjölfarið. Ég viðurkenni að ég man ekki í svipinn hvar ég rakst á þetta, en mig minnir að það hafi verið í tenglsum við Snowden og Applebaum umræðuna í fyrra.

Ég grúska í þessu betur þegar ég hef tíma og allar ábendingar eru vel þegnar.

Við megum ekki gleyma því sem Voltaire skrifaði „ég fyrirlít skoðun þína en er tilbúinn að berjast fyrir rétti þínum til að hafa hana“ – það er einn af hornsteinum vestræns lýðræðis og ef einhver ætti að skilja það þá eru það Íslendingar.

Sjálfur er ég ekkert hrifnari af Ísis en aðrir en þó líklega á öðrum forsendum því flestir líta niður á þá sem hluta þeirrar Múslímagrýlu sem vestrænir fjölmiðlar fá eitthvað út úr að espa upp. Um leið og þeir jarma yfir að tveir eða þrír menn voru hálshöggnir hjá Ísis nefnir enginn af meginfjölmiðlum að nítján eða fleiri hafa verið hálshöggnir í Sádí Arabíu það sem af er árinu.

Nei, ég lít niður á hvern þann sem fer með hernaði gegn öðrum á grundvelli skoðana sinna hvort heldur þær eru pólitískar eins og í tilfelli Nató eða trúarlegar eins og í tilfellum sumra aðra. Ég get ekki réttlætt neinn hernað en ég get – í anda Gandhi, MLK og annarra frábærra fyrirmynda – staðið gegn ofríkisfólki hvort sem það er mitt eigið sjálfheilaga pakka eða útlent. Ef við ætlum að dásama þessar fyrirmyndir verðu það að ná dýpra en í sleikjulegar fyrirsagnir.

En svo mig kippi nú í Íslensku nútímagenin; hafi olíufurstar efni á að hýsa efni sitt hér, fáum þá sem flesta þeirra. Mokum svo haganaðinum í bankabjólfana og röflum um það á bloggsíðum.

Það kann að bera í bakkafullan lækinn að nota tækifærið og segja fáein orð um þessa kraftmiklu afstöðu í dag, í minningu stórmennisins Nelson Mandela. Mér þykir þó upp á Íslensku, að sjaldan sé góð vísa of oft kveðin.

Þegar ég á sínum tíma sat inni fyrir skammarlegan glæp, sem mun fylgja mannorði mínu það sem eftir er, sá ég afplánun mína sem tækifæri eða tilefni til betrunar. Ég var alinn upp í sveitasamfélagi þar sem helst var talað um betrunarvist þegar aðrir ræddu um hegningarvist, betrunarhús í stað hegningarhúss.

Þar fæddist mér Ferli hins jákvæða vilja – sem Gandhi nefndi afstöðu sannleikans.

Ég rak mig furðufljótt á að nútímalegt betrunarkerfi okkar væna lands lítur almennt á afplánun sem hegningarvist og að hinir ólánsömu þolendur hegningarvistar séu þar best geymdir sem lengst. Við dvöl mína með hinum ólánsamari samborgurum fékk ég því tækifæri í stað ömurlegrar vistar.

„It is said that no one truly knows a nation until one has been inside its jails. A nation should not be judged by how it treats its highest citizens, but its lowest ones.“ ~Nelson Mandela

þegar þú sérð ömurleg örlög sem tækifæri umbreytist afstaða þín til allra aðstæðna og sú depurð sem annars drægi þig niður umbreytist, þá vaknar innri sýn og aukinn kraftur. Við sama efnahvarf sálar þinnar sérð þú aukin tækifæri, og jafnvel tækifæri í í tækifærum, þar sem þú áður sást grámósku ókleifra örlaga.

Þannig fékk ég tækifæri til samræðna í afplánun – eða betrunarvist – minni og fékk sama tækifæri og dómarra þyrftu að fá til að kynnast þeim farvegi og einkasögum annarra ólánsmanna sem afplánuðu mér samhliða. Smám saman sá ég hvernig sýn samfélags á fólk sem það skilur ekki hafði aukið á ógæfu þessara manna sem flestir höfðu alist upp við aðstæður sem beint eða óbeint höfðu skikkað þá inn í farveg vondra örlaga í stað þess að bjóða þeim sýn tækifæra.

Ég hef áður ritað um hvernig afplánunarkerfi Íslenska lýðveldisins stuðlar beinlínis að því að menn haldi áfram í farvegi glæpa frekar en að rétta föngum tækifæri til sjálfsbetrunar. Höfum í huga að efni greinakorns þessa er innblásið af ævistarfi glæpamanns sem sjálfur byggði afstöðu sína á æviferli annars glæpamanns.

Það kann að hljóma fáránlega í hugum lesandans þegar ég nota svo gróf orð um menn á borð við Mandela eða Gandhi en í augum þeirra samfélaga sem þeir umbreyttu voru þeir áratugum saman séðir sem glæpamenn af stjórnvöldum og valdamikilla samtímamanna sinna.

Hinn dáði breski stjórnmálamaður Margaret Thatcher, sem ég sjálfur lít upp til um margt, leit á Mandela sem ótíndan kommúnískan hryðjuverkamann. Churchill sem var einn dáðasti maður síns samtíma leit á Gandhi svipuðum augum.

Þó við sem erum að hefja gönguna inn í tuttugustu og fyrstu öldina lítum á þessa menn sem stórmenni andans þá búum við í hinum umbreytta samtíma sem þeir beinlínis stuðluðu að. Við erum í vissum skilningi andleg börn þessara manna og því þykir okkur fáránlegt hvernig hinn upplýsti samtími þeirra tíma leit þá í upphafi.

Það er jafnan svo þegar menn stuðla að upphafi einhvers nýs að það mætir mótstöðu en fyrst þöggun. Rétt eins og í dag er baráttan fyrir Endurreistu Þjóðveldi þögguð og af velflestum álitin barnaleg. Þó er hún að mestum hluta innblásin af fordæmi og skrifum þeirra manna sem hér er minnst á.

Þegar þú afplánar fyrir glæp, hvort sem þú átt það skilið eða ekki, þarftu að glíma við alls kyns tilfinningar úr hyldýpi sálarinnar sem geta auðveldlega sligað manninn og gert hann dapran, bitran og sárann. Það er auðvelt að koma út í samfélag sem áfram beitir mann úrræðum fordóma og sniðgöngunar og í sárindum hjartans að líta svo á að fólk séu fífl eða á annan hátt sökkva sér í sjálfsvorkunn og depurð sem aftur festir mann í hjólfari hugans og fangelsi hjartans.

Hver einasti maður sem gengur út úr fangelsi – og fyrrum samfangar mínir vöruðu mig við þessu en ég tók ekki mark á því á sínum tíma – gengur út í þunglyndi. Nærri undantekningarlaust hrynja menn niður í þunglyndi fáeinum vikum eftir að þeir ganga út í frelsið og undir hælinn er lagt hversu hratt menn rísa upp úr því ef þeir ná tökum á því á annað borð. Skiptir þar engu hvort þeir áttu skilið að afplána eða ekki.

Hér kemur að sýn sem líklega fer framhjá velflestum góðborgurum samtímans.

Þegar þú afplánar saklaus vex depurð og biturleiki í réttu hlutfalli við sakleysi þitt og þann tíma sem þú situr inni. Að ganga út úr þriggja áratuga fangelsun eins og Mandela gerði, að mæta allri veröldinni brosandi og á sama tíma að fyrirgefa hverjum einasta af kvölurum sínum, það er nærri útilokað.

Það er auðvelt að flytja ræður í ræðustól eða skrifa athugasemd í samfélagsmiðla, greinastúfa í fréttablöð byggðum á yfirborðskenndri upptalningu staðreynda. Það er hins vegar erfitt að setja sig í fótspor þeirra sem gengið hafa þrautagöngu eigin sálar og sigrast á þeim innri árum sem hver maður býr við en nær enginn horfist í augu við.

Svo ég vitni í hinn stórmerka sálkönnuð Carl Gustav Jung: „Fólk mun gera hvað sem er, sama hve fáránlegt það er, til að forðast að horfast í augu við sál sína augliti til auglitis.“

Þegar ég kom út úr minni afplánun hrundi ég í mína þunglyndsgöngu og óttaðist um hríð að ég færi sömu leið á endanum og faðir minn heitinn. Hann var sjálfur þunglyndur að eðlisfari og þegar vissir þungbærir erfiðleikar sliguðu hann gafst hann upp í baráttunni við eigin innri fjanda og yfirgaf lífið fyrir eigin hendi. Mér tókst að snúa á mitt meðfædda eðli.

Hvernig ég fann leiðina til bjartsýni og jákvæðs vilja er að hluta til lýst í hljóðupptökum sem ég hef nefnt Hljóðvarp ferlisins. Það er aftur byggt á bók minni Ferli hins jákvæða vilja sem enn er í handriti en verður vonandi útgefin innan fáeinna missera.  Hljóðvarpið má hlýða á ferlid.not.is og sumar af hugmyndum Ferlisins eru þegar birtar á vef mínum hreinberg.is.

Langur er vegur að táknmynd frelsis og ég bið lesandann velvirðingar á þessari löngu færslu. Hún átti ekki að vera svo löng sem raun ber vitni, en ég verð reiður þegar stjórnmálamenn samtímans reyna að gera stórmenni andans að sínum. Atkvæðaveiðimenn vita ekki hvað afstaða er en nóg hafa þeir af skoðunum og yfirlýsingum.

Rifjum upp sem snöggvast að Mahatma Gandhi sem mótaði snemma hvernig Borgaraleg afstaða, eða Borgaralegur mótþrói, virkar í baráttu gegn spillingu og forsmán yfirvalda sem að nafninu til drottna í umboði borgaranna en koma þó fram við þá sem þegna.

Borgaralegur mótþrói var ekki fundinn upp af Gandhi. Íslenskir þegnar Noregskonungs beittu borgaralegum mótþróa gegn hinu hálfnorska Alþingi snemma á fjórtándu öld þegar valdamenn í Noregi reyndu að stjórna Íslandi sem norsku héraði. Gamli sáttmáli snérist um að Ísland væri frjálst og fullvalda ríki undir vernd Noregskonungs en frjálsir Íslendingar beittu virku andofbeldi til að þvinga norsk stjórnvöld til að virða sjálfstæði Alþingis árin 1305 til 1315 þegar Noregskonungur brást anda Gamla sáttmála.

Ég hef áður komið inn á að sýn forfeðra okkar frá því fyrir stofnun Þjóðveldis og fram á fjórtándu öldina var margar aldir á undan samtíð sinni og hugsanlega á undan okkar eigin.

Biturðin sem ég áður nefndi, þegar þú kemur út úr afplánun og glímir að nýju við veröldina verður aðeins sigruð með afstöðu. Afstaðan er þannig að þú lítur í eigin garð og glímir við eigin innri ímyndir og tilfinningar þar til þú hefur sigrast á veikleikum sálar þinnar og tengst við uppruna hennar án þess að burðast með einskis nýtt egó.

Þetta þurfti ég að gera og tókst. Ég var raunar á þeim tíma að glíma við þunglyndi sem hefði getað dregið mig til dauða og ég vildi ekki deyja. Þegar ég í kjölfarið skrifaði Ferli hins jákvæða vilja og síðar þegar ég samdi Hljóðvarp ferlisins sá ég að skilningur minn á fólki, tilverunni og mörgu fleiru hafði ekki breyst heldur umbreyst.

Það er auðvelt að breyta manni með því að breyta venjum hans en það er brottgeng breyting. Ef hann umbreytist innan frá þá breytist eðli hans og þá varanlega. Þetta upplifði ég á sjálfum mér og það umbreytti gjörvallri sýn minni sem fyrr segir. Skömmu síðar sá ég bíómyndina Gandhi, sem kom út árið 1982, og sá þar glitta í hver boðskapur þess manns var. Sá ég glitta þar í margt sem ég hafði uppgötvað sjálfur í minni sjálfsvinnu, og ég rak í rogastans.

Þó við höfum öll alist upp við setningar á borð við borgaralegur mótþrói eða virkt andofbeldi þá vitum við fjarska lítið um innihald þess boðskapar enda fjölmiðlar ekki í sama liði og við.

Þegar ég skoðaði baráttu Martin Luther King yngri sá ég hið sama. Þegar ég gluggaði í baráttu og frásagnir Mandela sá ég hið sama. Ég sé þetta víðar í skrifum og afstöðu tuga fólks. Ég sé þessa afstöðu víðar og sífellt dúkka upp oftar og oftar. Ég sé hana breiðast út í samtíma okkar eins og gárur á tjörn. Veröldin er að breytast og það andlega innsæi sem drífur breytinguna er umbreyting hins andlega veruleika einstaklingsis, frá grunnhyggnum og ódýrum skoðunum stjórnmála, félagsmála og trúmála yfir í eindregna afstöðu:

Afstaða með sannleikanum. Afstaða sem krefst þess að þú standir með því sem þú telur réttast og farsælast í lífinu fyrir allt fólk, hvernig sem það lítur út, hvernig sem það hugsar, hverjar sem skoðanir þess eru.

Algjörlega afdráttarlaus afstaða með sanngirni, réttlæti, lýðræði og umfram allt kærleika og gagnkvæmri virðingu. Virðingu sem krefst umburðarlyndis fyrir skoðunum annarra, svo sterk að þó þú fyrirlítir skoðun náunga þíns sértu tilbúin að berjast með honum fyrir rétti sínum til hennar hver svo sem hún er!

Ekkert af þessu er mögulegt nema þú fyrst takir innri umbreytingu hjarta og hugar. Sumir taka hana því þeir neyðast til þess og aðrir því þá langar til þess og enn aðrir því þeir fá hvatningu frá kraftmiklum fyrirmyndum.

Það er einmitt það sem Mandela átti við þegar hann sagði „As I walked out the door toward the gate that would lead to my freedom, I knew if I didn’t leave my bitterness and hatred behind, I’d still be in prison:“ Að ef þú getur ekki umbreyst í skoðunum þínum og tekið afstöðu með góðum gildum í verki þá verða skoðanir þínar að fangelsi hjartans. Fangelsi sem þú getur búið í ævilangt og endalaust hnýtt í aðra og annarra skoðanir blindur á eigin hugarramma.

Gandhi nefndi borgaralega afstöðu eða mótþróa því orði Satyagraha. Hugtak sem lauslega þýtt hjúpar merkinguna „afstaða sannleikans.“ Það hvílir mikil speki í þessum orðum og ég læt áhugasömum það eftir að grufla í því innihaldi. Það er skemmtilegra að uppgötva sumt sjálfur.

Þannig fæddist afstaðan fyrir Endurreistu Þjóðveldi Íslands. Hugsjón sem stendur traustum fótum á sama hugmyndagrunni og fyrrnefndir menn, Gandhi, King, Mandela, og tugir annarra, hafa mótað. Afstaða með beinu lýðræði, sanngirni, heiðarleika, innsæi, trú á æðri gildi og umfram allt algjórlega án ofbeldis. Því ofbeldi verður aldrei útrýmt með ofbeldi, og friðsæll heimur ekki skapaður með ofbeldi.

Trúðu mér, ég var ofbeldismaður, slíkt er aldrei úrræði né farsæll farvegur.

Afstaða Þjóðveldis er afdráttarlaus:

Við afskrifum með öllu skuldahala þjóðarinnar og það bankakerfi sem í dag tröllríður henni, eins og þegar drulla er þvegin af vegg. Við endurreisum virkt persónulegt lýðræði með árvissri framkvæmd þar sem hver borgari getur tekið virkan þátt.
Án ofbeldis en með virkri borgaralegri mótstöðu gegn ofríki sýndar-lýðveldisins.

Ég þurfti ekki að fara víða en kom við á ýmsum stöðum auk bæjarskrifstofanna, bæði á leiðinni í bæinn og heim aftur. Ég hitt helling af fólki, sumt sem ég þekki þokkalega á skiptist á orðum, sumt sem ég kannast lítillega við svo það var heilsað á báða bóga. Einnig var hitt ókunnugt fólk.

Í bæjarferðinni hitti ég um það bil fimm manneskjur sem þekktu mig, heilsuðu mér vingjarnlega eða tóku mig tali. Auk þess fékk ég hugvekjandi samræður við nýbúa sem ég hafði aldrei hitt áður og deildi með mér áhugaverðum sjónarhornum.

Rétt í þann mund sem ég kem heim eða var við það að opna útidyrnar, verður mér hugsað til þess hve daufur ég var í dálkinn. Sú tilfinning er arfur frá þunglynda tímabilinu, því þó ég sé laus úr fangbrögðum við þann fjanda þarf ég sífellt að gæta mín á honum, því hann bíður sífellt í leyni bak við næsta húshorn. Um leið átta ég mig á hversu þröngsýnn hinn neikvæði hugur getur verið.

Ég var svo upptekinn af að vera daufur í dálkinn að ég tók ekki eftir, fyrr en ég hugsaði málið, að í einfaldri gönguferð um bæinn hitti ég stóran hóp af fólki, átti vingjarnleg og hvetjandi samskipti, eignaðist ný tengsl og styrkti eldri.

Hvernig er hægt að vera daufur í dálkinn þegar líflegt, jákvætt og hressandi samfélag er rétt utan við garðshliðið?

Auk þessa má benda á blessaða hundana. Þeir eru líka orkulitlir í dag. Úti er hlýtt en skýjað. Stöku regndropi fellur úr lofti. Getur verið að loftvogin sé að falla? Getur verið að líkami minn skynji fallandi loftvog en egóið mitt sé aðeins of upptekið af sjálfu sér?

…

Ég hef fundið í fáeina daga að ég hef verið daufur í dálkinn. Þó er daufur í dálkinnkannski ekki réttnefni. Segjum frekar orkulítill og magnlaus. Meiri áhugi á að spila leiki frekar en starfa og fundið fyrir kvíða og hjartslætti. Ekki beinlínis verið þunglyndur en haft minni trú á sjálfan mig og verið vondaufur. Ekki haft sterka trú á tilveruna og að neikvætt tekjuflæði mitt muni lagast.

Ég hef verið fullur vantrúar á að hagur minn lagist, fullur vantrúar á sjálfan mig til dæmis varðandi vaxtarlag mitt sem hefur verið stórt atriði síðan ég var tíu ára gamall. Ég hef jafnvel ekki tekið eftir að trú mín á Lífskraftinn – það besta í sjálfum mér – er að virka og mér líður í raun betur með sjálfan mig en nokkru sinni fyrr.

Þessi innri neikvæðni gerir mér erfitt fyrir að sjá hvernig vanlíðan mín hefur minnkað. Styrkur minn hefur aukist og vellíðan mín er meiri. Ég hef leyft kvíða og áhyggjum að flæða upp á yfirborðið. Líðan mín hefur fjarlægst Ferlið þó ég hafi verið orkumikill og duglegur að öðru leyti.

Því ég er með á hreinu hver ég er, hvaðan ég er að koma og hvert ég er að fara. Samt er eins og það sé innri lægð í lífi mínu. Ég leyfi áhrifavöldum að ná til mín og hafa áhrif. Til dæmis er aðili sem hefur neikvæð áhrif á tilfinningar mínar að leita til mín og það hefur dregið úr sjálfs-væntumþykju minni: Ég er næmur á að virkja slíkt.

Til að mynda þegar ég hef litið á hundana mína síðustu daga kemur upp hugsun á borð við „þú átt þau ekki skilið“. Þetta er hugsun sem ég vil ekki en hún læðist inn. Ég á þetta sameiginlegt með mörgum, að finnast ég ekki eiga gott skilið. Því kemst það að mér.

Þetta er arfur fortíðarinnar. Að ég hljóti að missa það sem ég elska mest. Ég eigi ekki gott skilið.

Ferlið snýst um að læra að skynja og nema svona hluti. Hugarþætti sem eru fíngerðir og rótgrónir svo maður finnur ekki þegar „krabbamein hugans“ læðist að manni. Ferlið dregur þessi mein upp á yfirborðið – svo hægt sé að heila þau.

Hópvinnan í Ferlinu og einnig eftirfylgni á að hjálpa fólki að draga svona mein upp á yfirborðið til dæmis með því að segja öðrum frá þeim. Maður sér ekki sjálfan sig og hvernig maður er mótaður af áhrifavöldum, en ferlis-hópurinn sér það og getur bent manni rétta leið. Oft er nóg að maður fái spegili til að sjá sjálfan sig.

Stundum hjálpar dagbók manni að fá yfirsýn og leiðbeinandi getur hjálpað manni að fá einfalda aðferð til þess að laga hugarmein. Einfalda aðferð sem virkar.

Ég var úti áðan og fékk svona fókal punkt. Ég hugsaði „ég mun aldrei finna tekjurnar mínar eða konuna mína, á ekki skilið hundana mína.“ Svo kom upp önnur hugsun „treystu Ferlinu fyrir þessu. Treystu bæninni fyrir þessu. Treystu Lífskraftinum fyrir fleiru en bara megrun eða einu í einu. Hvað veist þú hvað býr í framtíðinni? Lifðu fyrir daginn í dag.“

Skyndilega eins og hendi væri veifað sá ég sjálfan mig, sá hvað hafði gerst, og náði að snúa út úr myrkrinu. Ég skynjaði að hugsunin „ég á ekkert gott skilið“ er krabbamein hugans. Ég sá að þessi hugsun hafði legið í leyni undir öðrum hugsunum allt mitt líf, og dregið fram slík örlög. Einmitt í Ferlinu hafði ég svæft aðra neikvæðni svo þessi kom í ljós. „Auðvitað á ég gott skilið“ hugsa ég nú í hvert sinn sem þessi gamla birtist – við eigum það öll.

…

Að vera háður neikvæðri hugsun og vanlíðan er ávallt erfitt. Hið síðara er ekki alltaf augljóst þar sem um hugsun er að ræða og við erum ekki vön að gagnrýna hugsun okkar. Hið síðara er ávallt augljóst því tilfinningar stjórna allri okkar líðan og við erum háð líðan.

Oft fer það framhjá okkur að líðan og hugsun eru nátengdar. Við erum svo vön að arka í gegnum daginn án þess að gefa því gaum hvað við hugsum. Enda notum við hugsun okkar til að glíma við dagsins önn.

Við áttum okkur sjaldnar á því að hægt er að stjórna líðan og tilfinningum, sérstaklega því við erum vön því að líðan stjórni okkur.

Ferlið er því einföld aðferð til að tengja þetta tvennt og ná á því stjórn … meira um þetta síðar.

Við þolum ekki þegar aðrir binda okkur á klafa og þrengja að okkur. Við þolum ekki þegar við erum blekkt til að veita málstað brautargengi í  stjórnmálum og vera lítilsvirt með sviknum loforðum. Við trúum öll á frelsi og heiður.

Lífið er samt flókið – ekki lífið sjálft – heldur líf í nútíma samfélagi. Við höfum skyldum að gegna. Við þurfum að sinna okkar störfum. Við þurfum að standa okkar pligt og sinna fjölda verka sem af okkur er vænst.

Kannastu við hve sárt það er fyrir barnið þitt ef þú hefur ekki efni á að skrá það í íþrótta æfingar eða önnur utanskóla félagsstörf? Hvað þá ef ekki er hægt að kaupa móðins íþróttagalla.

Pressan úr öllum áttum er gríðarleg. Pressan á konur á stórum starfsstöðvum er að eyða stórfé í réttu fötin til að falla í hópinn. Geturðu ímyndað þér pressuna á karlinn, ef félagarnir eiga jeppa og fara á rjúpu á haustin? Hann hefur kannski engan áhuga á rjúpu.  Tekur samt lán fyrir jeppa og fær sér byssuleyfi.

Við erum félagsdýr og við látum undan jafningjaþrýstingi samfélagsins, hvort sem okkur finnst það sanngjarnt eða ekki. Hvort það er vegna barnanna okkar, til að auðvelda starfsframann eða einfalda félagslífið, þá tökum við þátt. Mikil spenna hlýst af og þrengir að frelsi. Sumt ófrelsi kjósum við.

Oft er talað um fangelsi hugans í sálfræði. Þegar hugurinn er fastur í hjólfari. Reynslan í Ferlinu er að nær væri að segja fangelsi hjartans, því oft eru tilfinningar og tilfinningaviðbrögð föst í okkur og heftandi. Flestir kannast við að hafa reiðst vini eða maka vegna einhvers sem í raun kveikti gamlar óuppgerðar – jafnvel duldar – tilfinningaminningar.

Fangelsi hjartans er rammgert því við erum óvön að varpa spegli á eigin tilfinningar og spyrja réttu spurninganna. Eins er með hjólfar hugans. Í Ferlinu er ekki til fangelsi hugans, því hugurinn er á sífelldri hreyfingu og auðvelt er að kenna honum nýjar, ferskari, hugsanir. Oft festum við þó hugarfar í vissu hjólfari, og stundum kyrfilega í holu. Allir út að ýta!

Hjólfar hugans merkir einmitt þetta: Við erum sjálf hjólfarið. Til að koma huganum upp úr festu þarf oft að ýta við honum.

Oft hikar fólk við að rísa upp til betra lífs og viðheldur þægindahring. Ég hef varla tölu á fólki sem rætt hefur við mig um Ferlið, sér hvaða hugsanir geta ýtt sér af stað úr vanlíðan til andlegs frelsis – en þorir ekki upp úr hjólfari vanans. Þess vegna segir sálfræðin „fangelsi hugans“.

Til að vilja breytast – og verða kraftmikil, skapandi, lífsglöð og frjáls sál – þarftu að vilja upp úr hjólfari hugans og þora að brjóta fangelsi hjartans.

Ég veit hvernig ég vil hafa morgunkaffið mitt, hvað mér finnst gott í matinn, hvernig sjónvarpsefni ég horfi á og hvaða skoðanir ég hef. Hananú.

Ég hlustaði þó á manninn og hann útskýrði fyrir mér að þú getur ekki þekkt aðra fyrr en þú þekkir sjálfan þig. Hins vegar láðist honum að rökstyðja nánar hvers vegna ég ætti að kynnast sjálfum mér, né hvaða aðferð ég ætti að beita til þess.

Þetta var löngu áður en ég kynntist Ferli hins jákvæða vilja og löngu áður en ég áttaði mig á eðli þess.  Í dag veit ég hvers vegna ég þarf að kynnast sjálfum mér og hvað ég fæ við það. Ég veit einnig hvernig ég fer að því.

Þú kynnist sjálfum þér til þess að kynnast öðrum. Því þegar þú þekkir hliðar sjálfs þín – svo sem Nr 1. eða Nr 2. eins og Jung nefndi þá, eða góða og vonda tvíburanum eins og ég nefni þá – áttar þú þig á þegar fólk hegðar sér skringilega hvers vegna það gerir það.

Einnig þegar þú kynnist þeim hlutum sjálfs þín sem voru skildir eftir á mismunandi þroskastigum þíns eigin æviferils og ferð að vinna beinlínis með þá fleti lærist þér „að þykja vænt um sjálfan þig eins og þú varst þá og þykja vænt um þig eins og hann varð að þér“.

Þegar þú lærir að þykja vænt um sjálfan þig með þessum hætti lærist þér líka að setja öðrum mörk. Þessi mörk koma oft sjálfkrafa og móta bæði félagsvitund þína, og sjálfsvitund. Með þessum tveim ytri mörkum þínum mótast þú í auknum viljastyrk og jákvæðni – eða kærleika – gagnvart fólki og dýrum.

Mismunandi er hvaða leiðir fólk fetar að þessu marki. Sjálfur fór ég inn í kyrrð. Þannig nýttist mér það tækifæri að vera einmana og einhleypur – en ég sé allar takmarkanir nú orðið sem tækifæri – og lærði að fylgjast með hvernig fólk brást við mér og ég við því. Þetta er grunn aðferð í Ferlinu, að leita eigin kyrrðar og nýta hana til að breyta veikleika í styrk.

*

Nýlega kom í ljós að sé sjónvarp og tölva tekin frá krónískum þunglyndissjúklingum, læknast 40% þeirra á tveim mánuðum.

Sumt fólk hefur áhyggjur af að alls kyns rafbylgjur, frá símum, raftækjum, háspennulínum og fleiri galdraverkum, hafi áhrif á huga okkar. Jafnvel ELF bylgjur sem eru mjög áhugaverðar.

Hvort þunglynda sjónvarpið stafar af alls kyns óraunveruleika hugmyndum á skjánum, stöðugu myndaflökti eða rafbylgjum. Skiptir það máli?

Sá sem þetta ritar slökkti á sínu sjónvarpi sumarið 2011, aðallega því hann tímdi ekki að eyða kvöldunum sínum fyrir framan það. Smám saman losnaði hann við þunglyndi, fór að lifa sínu lífi af meiri athorku og krafti. Smám saman fór hann að sjá muninn á hvernig vinir hans og aðrir lifðu – af þeim sem stunda sjónvarp.

Honum var gefið sjónvarp fyrir fjórum mánuðum, hann tímdi ekki að kveikja á því og gaf það nýlega aftur.